معرفی

معرفی رشته مهندسی مکاترونیک (Mechatronics Engineering):

 

تعریف رشته:

لغت مکاترونیک که ترکیبی از کلمات "مکا" از لغت مکانیزم و " ترونیک" از لغت الکترونیک می باشد، اولین بار در سال 1969 میلادی توسط مهندس ژاپنی به نام یاسکاوا (Yaskawa ) به کار گرفته شد. رشته تحصیلی مکاترونیک برای اولین بار در سال 1983 در ژاپن برای پاسخگویی به صنایع روز دنیا ارائه شده است. این رشته تحصیلی مجموعه ای از یک سری فناوریهای چند منظوره و انعطاف‌پذیر است که حاصل تلفیق مهندسی مکانیک، مهندسی کامپیوتر(نرم افزار و سخت افزار)، مهندسی الکترونیک و مهندسی کنترل می‌باشد. رشته تحصیلی مکاترونیک جهت طراحی و بکارگیری ربات های هوشمند و خودکار، تولید اتوماتیک هوشمند‌ (خط تولید انعطاف پذیر) و همچنین طراحی و نگهداری و ماشین آلات هوشمند ارائه شده است.

 

هدف رشته

هدف از ایجاد این رشته تربیت متخصصانی است که بتوانند در زمینه های مختلف علوم بین رشته ای و مهندسی هوشمند اعم از صنعت، پزشکی، هوا فضا، صنایع دفاعی و حتی سیستم های امنیتی- خدماتی، مطابق با نیاز روز از آموخته ها و توانائی های منحصر به فرد خود به نحو احسن استفاده و همکاری نمایند.

 

اهمیت و ضرورت رشته:

در آینده نه چندان دور بلکه در دهه آینده، تجارت محصولات هوشمند با انعطاف پذیری مورد نیاز، همراه با عملکرد و کیفیت بالا برای ارتقاء صنایع مختلف در صحنه اقتصاد جهان بسیار با اهمیت خواهد بود. از جمله محصولات هوشمند می توان از خودروهای مدرن خودراننده نام برد که در آنها از سیستم های پیشرفته مکاترونیکی برای هدایت خودرو استفاده می شود و یا اینکه سیستم تعلیق خودرو می‌تواند به صورت فعال از طریق کامپیوتر کنترل شود و در هر مورد با تشخیص شرایط جاده و محیط خارج از خودرو، سیستم تعلیق عملکرد همزمان و بهینه را داشته باشد. از طرف دیگر، در صنایع امروزی با توجه به پیشرفت تکنولوژی وضرورت رعایت قیود تکنولوژیکی از قبیل دارا بودن گواهینامه های کنترل کیفیت، نقش متخصصین مکاترونیک برای دوام و رقابت در بازار محصولات جدید حیاتی و ضروری می باشد. به عنوان مثال نقش مهندسین مکاترونیک در صنعت، با توجه به چند گونگی تخصص آنها، همانند شبکه تصمیم گیرنده ای است که با متخصصین دیگر در زمینه های مختلف در ارتباط مستقیم بوده و با توجه به تجهیزات، ماشین آلات، حساسه ها و عملکرد هر قسمت (چند گونگی محصولات در هر مقطع زمانی) تصمیم نهایی و بهینه را جهت بالا بردن کیفیت محصولات به هر قسمت ارائه می نمایند. بنابراین با استفاده از رشته مهندسی مکاترونیک هم در محصولات یک کارخانه و ماشین آلات آن قابلیت انعطاف پذیری و هوشمندی ایجاد می گردد و هم با نظارت مهندسین مکاترونیک، خط تولید به خط تولیدی انعطاف پذیر و هوشمند ارتقاء می یابد. این رشته تحصیلی علاوه بر ایجاد زمینه های تخصصی نوین و مطابق با فناوریهای نو، رشد زمینه های تحقیقاتی زیادی را به دنبال خواهد داشت و بواسطه این توان ایجاد شده نه تنها قادر به پاسخگویی به مشکلات صنعتی و ارتقاء تکنولوژی کشور خواهیم بود بلکه به ارتقاء سطح علمی دانشگاهها نیز کمک خواهد شد. انگیزه تأسیس این رشته در سراسر دنیا در دهه اخیر آنقدر قابل توجه بوده است که انجمن مهندسین و تحقیقات علوم فیزیکی کشور انگلستان از این رشته به عنوان سرچشمه ای از تخصصهای لازم برای پیشرفت صنعت در هزاره جدید میلادی یاد کرده است.

 

نقش، توانایی و شایستگی دانش آموختگان

چندگونگی تخصص و انعطاف پذیری در استفاده از آموخته های فارغ التحصیلان رشته مهندسی مکاترونیک درهای زیادی را در صنایع مختلف بر روی این فارغ التحصیلان می گشاید. همچنین این فارغ التحصیلان علاوه بر قدرت علمی خود، توانایی مدیریت و تصمیم گیری برای پاسخ به مشکلات صنعتی کشور را خواهند داشت. بعنوان مثال می توان از موارد نامبرده ذیل به عنوان زمینه‌های اشتغال متخصصین مکاترونیک نام برد:

  • صنعت: ماشین سازی (استفاده از ماشین های ابزار کنترل شده بوسیله کامپیوتر)، تولید خودرو (ایجاد خط تولید انعطاف پذیر با توسعه اتوماسیون و استفاده از رباتها، حساسه‌ها و بکارگیری صحیح سیستم‌های کنترل)، معادن (بکار‌گیری مته‌های کنترل از راه دور)
  • پزشکی: ساخت تجهیزات هوشمند پزشکی اعم از صندلیهای چرخدار هوشمند، پروتزهای هوشمند، ابزارهای جراحی هوشمند، آزمایشگاههای پاتولوژیک مجهز به سیستمهای هوشمند.
  • صنایع هوا فضا: تجهیزات فضایی هوشمند قابل کنترل از راه دور.
  • صنایع دفاعی: تجهیزات هدایت موشک.
  • سیستم های امنیتی - خدماتی: کنترل هوشمند عبور و مرور افراد در اماکن اداری، کنترل هوشمند حمل و نقل شهری و عمومی همانند مترو.